Problem türlerini birleştirme atölyesi

Neden önemli?

Problem türlerini birleştirme atölyesi, TYT'de yalnız bir tanımı hatırlama konusu değildir. Soruyu doğru sınıflandırmak, kanıt veya işlem adımını seçmek ve sonucu kontrol etmek için kullanılır. Bu derste özellikle problemin baskın ilişki türünü bulmak; birden çok değişkeni tabloya yerleştirmek; oran ve yüzde tabanını doğru seçmek becerilerini birlikte geliştireceksin.

Kavram haritası ve öğrenme sırası

Önce Soru birden fazla etiket taşıyabilir ile temel çerçeveyi kur; ardından başlıkları sırayla ilişkilendir ve Zaman içinde değişen durumu bölümlere ayır bölümünde bilgiyi soruya dönüştür. Aşağıdaki sıra, konuyu parça parça değil birbirine bağlı bir sistem olarak görmene yardım eder.

1. 1. Soru birden fazla etiket taşıyabilir
2. 2. Çoklu değişkende tablo düşünce yükünü azaltır
3. 3. Yüzde her zaman bir başlangıç değerine göre hesaplanır
4. 4. Zaman içinde değişen durumu bölümlere ayır

Soru birden fazla etiket taşıyabilir

Bir araç yolun ilk bölümünü belirli hızla, kalanını yüzde 20 daha hızlı gidebilir. Bu soru hem hareket hem yüzde ilişkisidir. Önce sorunun istenenini doğrudan etkileyen baskın ilişkiyi belirle.

Çoklu değişkende tablo düşünce yükünü azaltır

Hareket sorusunda hız–zaman–yol; karışımda miktar–oran–saf madde; işte hız–süre–iş tablosu kullanılabilir. Satırların aynı birimde olması, yanlış denklem kurmayı önler.

Yüzde her zaman bir başlangıç değerine göre hesaplanır

Yüzde 20 artış ile son değerin yüzde 20’si aynı şey değildir. “A, B’den yüzde 20 fazladır” ifadesi A=1,2B biçimindedir; taban B’dir.

Zaman içinde değişen durumu bölümlere ayır

İlk 2 saat ve sonraki 3 saat farklı hız varsa toplam yolu tek hızla hesaplama. Her bölümün katkısını ayrı bulup birleştir; gerekirse ağırlıklı ortalama düşüncesini kullan.

TYT sorusunda uygulama protokolü

1. Görevi belirle: Soru kökünün senden tanım, ilişki, işlem, çıkarım veya karşılaştırma türlerinden hangisini istediğini yaz.
2. Ayırıcı ölçütü seç: Bu dersteki başlıklardan hangisinin soruyu diğer benzer sorulardan ayırdığını belirle.
3. Kanıtı göster: Metindeki ifade, matematiksel adım, kavramsal ilişki veya deney verisini açıkça işaretle.
4. Sonucu denetle: Cevabın soru kökündeki bütün koşulları karşılayıp karşılamadığını ve başka bir seçeneğin de doğru olup olamayacağını kontrol et.

Sık yapılan hatalar

• Problemi tek bir konu etiketiyle sınırlamak
• Yüzde tabanını son değer sanmak
• Farklı birimleri aynı tabloda bırakmak
• Zaman bölümlerini tek ortalamayla geçmek

Bu hatalardan birini yaptığında yalnız doğru cevabı okumakla yetinme. Hatanın hangi adımda başladığını yaz ve aynı ölçütü yeni bir örnekte yeniden uygula.

15 dakikalık uygulama

1. İki konuyu birleştiren üç problem yaz.
2. Her problem için uygun tablo başlıklarını seç.
3. Yüzde ifadesinde tabanı renkli işaretle.
4. Parçalı zaman akışını ayrı denklemlerle göster.

Uygulama sonunda her adımın yanına “yardımsız yaptım”, “ipucuyla yaptım” veya “yeniden çalışmalıyım” notlarından birini ekle. Bu ayrım, tekrar planını gerçek ihtiyaca göre kurmanı sağlar.

Notlara bakmadan kendine anlat

Aşağıdaki istemler pasif okumayı geri çağırma çalışmasına dönüştürür. Her birine iki veya üç cümleyle cevap ver; cevap veremediğin istemi doğrudan tekrar listene ekle.

• Problemin baskın ilişki türünü bulmak konusunu bir örnek üzerinden, notlarına bakmadan açıkla.
• Birden çok değişkeni tabloya yerleştirmek konusunu bir örnek üzerinden, notlarına bakmadan açıkla.
• Oran ve yüzde tabanını doğru seçmek konusunu bir örnek üzerinden, notlarına bakmadan açıkla.
• Birim ve zaman akışını denetlemek konusunu bir örnek üzerinden, notlarına bakmadan açıkla.

Ders özeti

• Soru birden fazla etiket taşıyabilir: Bu başlığın temel kuralını, ayırıcı ölçütünü ve bir uygulama örneğini kendi cümlenle yeniden kur.
• Çoklu değişkende tablo düşünce yükünü azaltır: Bu başlığın temel kuralını, ayırıcı ölçütünü ve bir uygulama örneğini kendi cümlenle yeniden kur.
• Yüzde her zaman bir başlangıç değerine göre hesaplanır: Bu başlığın temel kuralını, ayırıcı ölçütünü ve bir uygulama örneğini kendi cümlenle yeniden kur.
• Zaman içinde değişen durumu bölümlere ayır: Bu başlığın temel kuralını, ayırıcı ölçütünü ve bir uygulama örneğini kendi cümlenle yeniden kur.

En kritik kontrol sorusu şudur: “Bu soruda doğru yöntemi seçmemi sağlayan ayırıcı ipucu neydi?” Bu soruya açık cevap veremiyorsan konu henüz otomatikleşmemiştir.